Blog

W czym jest gluten? Odkrywamy tajniki zdrowej żywności!

W czym jest gluten? Czy wiesz, że gluten kryje się nie tylko w chlebie, ale także w sosach, przekąskach, a nawet kosmetykach? Odkryj, w jakich produktach można go znaleźć i dlaczego dla niektórych jest on problematyczny. 

Zapamiętaj!

  • Gluten to białko roślinne znajdujące się w pszenicy, jęczmieniu i życie. 
  • Wiele codziennych produktów spożywczych może zawierać gluten, nawet jeśli nie są one bezpośrednio związane ze zbożami.
  • Osoby z celiakią, nietolerancją glutenu lub wrażliwością na gluten muszą unikać spożywania produktów z jego zawartością, gdyż może to prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.

Co to jest gluten?

Zanim dowiesz się, w czym jest gluten, przeczytaj, czym dokładnie jest ten składnik. Gluten to białko roślinne, które naturalnie występuje w ziarnach takich jak pszenica, żyto i jęczmień. Składa się głównie z dwóch białek: gliadyny i gluteniny, które razem tworzą sieć elastycznych wiązań, nadając ciastu sprężystość i pozwala na wzrost podczas pieczenia. 

Dla wielu ludzi gluten jest nieszkodliwy i stanowi ważną część diety. Jednak dla osób z celiakią, nietolerancją glutenu lub wrażliwością na gluten, spożywanie produktów zawierających gluten może prowadzić do nieprzyjemnych objawów i poważnych problemów zdrowotnych.

W czym jest gluten? 

Wielu z nas nie zdaje sobie sprawy, że gluten może się kryć w wielu produktach, które spożywamy na co dzień. Oczywiście chleb czy makaron są na pierwszym miejscu, ale gluten może również być dodawany do sosów, dań gotowych czy przekąsek. Oto lista najczęstszych źródeł glutenu w diecie:

  • Zboża i ich przetwory:
    • pszenica i wszystkie jej odmiany (np. orkisz, durum, kamut);
    • jęczmień;
    • żyto;
    • trawa pszeniczna (młody jęczmień);
    • wszelkie produkty piekarnicze i cukiernicze na bazie wyżej wymienionych zbóż: chleb, bułki, ciasta, krakersy, herbatniki, ciasteczka itp.
  • Produkty makaronowe:
    • spaghetti, makaron, kluski, pierogi (jeżeli farsz lub ciasto zawiera gluten).
  • Zboża śniadaniowe:
    • płatki, musli, granola z dodatkiem zbóż zawierających gluten.
  • Produkty gotowe:
    • gotowe zupy i sosy w saszetkach czy puszkach, które mogą zawierać gluten jako zagęstnik;
    • kiełbaski, wędliny czy pasztety, które czasami używają glutenu jako wypełniacza.
  • Napoje:
    • piwo (chociaż dostępne są wersje bezglutenowe);
    • niektóre napoje alkoholowe bazujące na zbożach zawierających gluten.
  • Przekąski:
    • chipsy, paluszki, krakersy, popcorn z dodatkami smakowymi mogą zawierać gluten.
  • Produkty mrożone – pizze, placki, pierogi.
  • Dodatki i przyprawy – sos sojowy, buliony, kostki rosołowe, mieszanki przypraw mogą zawierać gluten.
  • Inne:
    • niektóre leki i suplementy diety mogą zawierać gluten jako składnik wypełniający;
    • kosmetyki – balsamy do ust czy pasty do zębów mogą również zawierać gluten.

Dla osób z celiakią czy inną formą nietolerancji na gluten ważne jest dokładne czytanie etykiet produktów spożywczych. Nawet jeśli produkt nie jest typowo zbożowy, gluten może się w nim znaleźć jako dodatek. Wiele firm oferuje już produkty oznaczone jako „bezglutenowe”, co ułatwia zakupy dla osób unikających glutenu.

Kto powinien stosować dietę bezglutenową?

Skutki uboczne nadmiernego spożywania glutenu

Choć dla większości ludzi gluten jest nieszkodliwym składnikiem diety, jego nadmierne spożywanie może prowadzić do pewnych problemów zdrowotnych. U osób predysponowanych może dochodzić do przeciążenia układu pokarmowego, co w konsekwencji prowadzi do wzdęć, dyskomfortu żołądkowego czy niestrawności.

U osób z celiakią, konsumpcja glutenu prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego, co z kolei może powodować zaburzenia wchłaniania składników odżywczych.

jelita brzuch

Bezglutenowe alternatywy dla miłośników zdrowego jedzenia

Dla miłośników zdrowego jedzenia, którzy chcą unikać glutenu lub muszą to robić z powodów zdrowotnych, istnieje wiele smacznych i wartościowych alternatyw. Oto kilka propozycji bezglutenowych produktów, które możesz włączyć do swojej diety:

1. Zboża i nasiona bezglutenowe:

  • amarantus – bogaty w białko i lizynę, minerały takie jak magnez, żelazo czy wapń;
  • komosa ryżowa (quinoa) – doskonałe źródło białka i aminokwasów, zwłaszcza lizyny. Jest też bogata w błonnik, żelazo, magnez i witaminy z grupy B;
  • gryka – mimo że nazywana jest kaszą, nie jest zbożem;
  • siemię lniane – doskonałe źródło kwasów omega-3, błonnika oraz lignanów o działaniu antyoksydacyjnym.

2. Mąki bezglutenowe:

  • mąka kokosowa – doskonała do wypieków, bogata w białko i błonnik;
  • mąka ryżowa – lekka i delikatna, idealna do ciast i naleśników;
  • mąka z tapioki – świetna jako zagęstnik do zup i sosów;
  • mąka z ciecierzycy – bogata w białko, idealna do placków i chleba.

3. Produkty makaronowe:

  • makaron ryżowy – świetny zamiennik tradycyjnego makaronu, idealny do dań azjatyckich;
  • makaron z komosy ryżowej (quinoa) – bogaty w białko i aminokwasy;
  • makaron z grochu – alternatywa bogata w białko i błonnik.

4. Przekąski i pieczywo:

  • chipsy z kalafiora – smaczna przekąska, która nie zawiera glutenu;
  • chleb na bazie mąk bezglutenowych – coraz łatwiej dostępny w sklepach, ale można też przygotować go samodzielnie w domu.

5. Inne:

  • nasiona chia – doskonałe źródło błonnika, kwasów omega-3 i białka;
  • orzechy i nasiona – bogate w białko, tłuszcze zdrowe dla serca oraz witaminy i minerały.
Biegunka - przyczyny, objawy, dieta przy biegunce. Co można jeść przy biegunce?
https://dietly.pl/blog/nasiona-i-pestki-w-diecie

Jakie są korzyści unikania glutenu?

Unikanie glutenu może przynieść liczne korzyści, zwłaszcza dla osób cierpiących na celiakię czy nietolerancję glutenu. W takich przypadkach eliminacja tego białka z diety może przeciwdziałać objawom takim jak bóle brzucha, wzdęcia, biegunka czy zmęczenie. 

Ponadto dla wielu osób dieta bezglutenowa może pomóc w redukcji stanów zapalnych w organizmie i poprawić trawienie. Wskazuje się także, że unikanie glutenu może wspierać zdrowie jelit, polepszać samopoczucie i koncentrację. Jednak warto pamiętać, że nie każdy odniesie korzyści z diety bezglutenowej, dlatego decyzja o jej zastosowaniu powinna być dokładnie przemyślana i najlepiej skonsultowana ze specjalistą.

Mity dotyczące diety bezglutenowej

Wokół diety bezglutenowej narosło wiele mitów. Niektórzy uważają, że jest ona „zdrowsza” dla wszystkich, co nie jest prawdą. Eliminowanie glutenu z diety bez medycznej konieczności może prowadzić do niedoborów ważnych składników odżywczych. Inny mit mówi, że dieta bezglutenowa gwarantuje utratę wagi – w rzeczywistości, wiele produktów bezglutenowych zawiera więcej tłuszczów i cukrów, aby zastąpić strukturę i smak glutenu.

Dlaczego nie chudnę? 5 najczęstszych przyczyn zastoju wagi
Photo by alan KO on Unsplash

Podsumowanie informacji

W czym jest gluten? Podsumowując, gluten to białko występujące w wielu produktach, które spożywamy na co dzień. Dla większości ludzi nie stanowi zagrożenia, ale dla osób z celiakią czy nietolerancją na gluten, konieczna jest ostrożność i dokładne czytanie etykiet produktów spożywczych. 

Na szczęście rynek żywnościowy dostosowuje się do potrzeb konsumentów, oferując coraz więcej produktów bezglutenowych. Ważne jest jednak, aby pamiętać, że dieta bezglutenowa nie jest konieczna dla każdego. Dla tych, którzy rozważają taką zmianę w swoim odżywianiu, warto zasięgnąć porady specjalisty, aby upewnić się, że dieta jest zbilansowana i dostarcza wszystkich niezbędnych składników odżywczych.

dietly catering dietetyczny