Berberyna – naturalny sposób na lepszy metabolizm i zdrowie? Wyjaśniamy

Berberyna zyskuje na popularności jako naturalny suplement wspierający zdrowie metaboliczne. Czym jest ten związek i dlaczego nazywa się go „naturalną metforminą”? W artykule przyglądamy się jej działaniu, korzyściom i bezpieczeństwu stosowania.

Co to jest berberyna?

Choć w Polsce berberyna może brzmieć jak nowość, w rzeczywistości jest to substancja o bogatej, liczącej co najmniej 3000 lat historii. Ten roślinny związek pozyskiwany z korzenia berberysu zwyczajnego był ceniony już przez starożytnych Egipcjan w leczeniu zarazy, a w medycynie chińskiej i ajurwedyjskiej służył do zwalczania infekcji, np. czerwonki. Dziś berberyna, dostępna w formie kapsułek, odkrywa przed nami znacznie szersze spektrum działania. Współczesne badania potwierdzają jej właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne, przeciwcukrzycowe, a nawet potencjał w profilaktyce nowotworowej.

Właściwości prozdrowotne berberyny

Berberyna charakteryzuje się bardzo intrygującymi i wartymi badań właściwościami, ponieważ zauważa się, że może być pomocna przy częstych i przewlekłych chorobach, takich jak cukrzyca typu 2, dyslipidemia, czy zespół metaboliczny. Warto podkreślić, że berberyna nie jest tak dobrze przebadana jak inne substancje. Co wiemy o niej w tym momencie? Oto najważniejsze informacje:

• Berberyna jest ceniona za zdolność do zwiększania wrażliwości komórek na insulinę, a jej mechanizm działania bywa porównywany do metforminy – popularnego leku przeciwcukrzycowego. Warto jednak wiedzieć, że  w niektórych badaniach wśród cukrzyków część uczestników zrezygnowała po pewnym okresie z przyjmowania berberyny z uwagi na działania niepożądane – biegunki, zaparcia, wzdęcia.
  
  To, co aktualnie wiemy o wpływie berberyny na glikemię, brzmi mimo wszystko bardzo obiecująco. W badaniach wśród osób z cukrzycą typu 2 zauważono, że berberyna korzystnie wpływa na poziom hemoglobiny glikowanej we krwi oraz pomaga w obniżeniu poposiłkowego stężenia glukozy;

• W niektórych badaniach potwierdzono właściwości berberyny obniżające ciśnienie – przy dodawaniu jej do podstawowej terapii w ilości 600 mg dziennie osiągnięto efekt o 4,91/2,00 mmHg niższego ciśnienia niż w grupie kontrolnej (nieprzyjmującej berberyny);

• Berberyna wpływa na gospodarkę lipidową wielotorowo: ogranicza wchłanianie cholesterolu w jelitach, nasila jego usuwanie z organizmu i wspiera produkcję kwasów żółciowych, co pomaga regulować jego poziom. Berberyna może zmniejszyć produkcję trójglicerydów, dlatego może być pomocna przy nadmiernym ich poziomie. Pomaga ona także w zwiększaniu poziomu cholesterolu HDL (tzw. dobrego) i obniżaniu cholesterolu LDL. Z uwagi na to może być wartościowym dodatkiem w terapii lekko zaburzonego lipidogramu.

• Badania sugerują również, że suplementacja berberyną może wspierać terapię niealkoholowego stłuszczenia wątroby (NAFLD), przyczyniając się do redukcji nagromadzonego w niej tłuszczu. Należy jednak skonsultować z lekarzem prowadzącym, czy w naszym przypadku będzie to dobry pomysł na suplementację;

• Ma działanie modulujące mikrobiom w jelicie grubym, działa przeciwbakteryjnie na patogenne szczepy bakterii (jak np. C. difficile). Co więcej, zwiększa ilość bakterii w jelicie grubym, które produkują bardzo korzystny i przeciwzapalny kwas masłowy. Zaleca się ją również przy leczeniu SIBO, czyli przerostu bakterii w jelicie cienkim, z uwagi na przeciwbakteryjne i przeciwbiegunkowe działanie;

• Suplementacja berberyny może być pomocna w terapii zarówno biegunki zakaźnej, spowodowanej bakteriami (np. enterotoksynogenną E. coli), jak i wywoływanej przez przewlekłą, niezakaźną chorobę, jaką jest zespół jelita drażliwego.

Warto jednak pamiętać, że berberyna nie powinna być traktowana jako zamiennik zdrowej diety i aktywności fizycznej. Substancja ta może jedynie wspierać efekty prozdrowotnego stylu życia, ale nie zastąpi kompleksowego podejścia do dbania o zdrowie. Dlatego warto odpowiedzialnie podejść do komponowania jadłospisu. Pomocna może być dieta pudełkowa – oferty znajdziesz i porównasz na Dietly.

Berberyna a „główny włącznik metabolizmu”

Jak to możliwe, że jedna substancja ma tak szerokie działanie? Kluczem jest jej wpływ na fundamentalny proces w komórkach – aktywację enzymu AMPK. Można go nazwać „głównym włącznikiem metabolizmu”. Gdy AMPK jest aktywny, wysyła sygnał, by komórki zaczęły zużywać energię, pobierając więcej glukozy z krwi i spalając kwasy tłuszczowe. To mechanizm podobny do tego, który uruchamiają w ciele ćwiczenia fizyczne lub post. Dzięki temu berberyna wspiera regulację cukru, poprawia profil lipidowy i pomaga utrzymać zdrową równowagę energetyczną na poziomie komórkowym, co przekłada się na ogólną poprawę zdrowia metabolicznego.

Jak suplementować berberynę? Dawkowanie i zalecenia

Standardowa i najczęściej badana dawka berberyny wynosi od 900 do 1500 mg dziennie. Ze względu na jej krótki okres półtrwania w organizmie, zaleca się przyjmowanie jej w podzielonych porcjach, np. 500 mg trzy razy dziennie, około 15–30 minut przed głównymi posiłkami (śniadaniem, obiadem i kolacją). Taki schemat zapewnia stabilne stężenie substancji we krwi i optymalizuje jej wchłanianie oraz działanie, zwłaszcza w kontekście regulacji poziomu glukozy po jedzeniu. Suplementację najlepiej rozpoczynać od niższej dawki, aby ocenić tolerancję organizmu i zmniejszać ryzyko dolegliwości żołądkowo-jelitowych, które mogą wystąpić na początku stosowania.

Berberyna – skutki uboczne i przeciwwskazania

Oto co należy wiedzieć o skutkach ubocznych i przeciwwskazaniach do stosowania berberyny:

• nie powinny stosować osoby poniżej 18. roku życia, a także kobiety w ciąży i w trakcie laktacji;
• berberyna wchodzi również w interakcję z niektórymi lekami, ponieważ hamuje enzymy CYP3A, przez które metabolizowana jest część leków;
• nie należy stosować berberyny z warfaryną i cyklosporyną;
• z kolei przy stosowaniu środków uspokajających, witaminy K, leków na nadciśnienie i leków przeciwcukrzycowych – należy skonsultować suplementację berberyną z lekarzem. 

Warto pamiętać, że berberyna to naturalny związek o wielu prozdrowotnych właściwościach. Substancja ta może korzystnie wpływać na gospodarkę węglowodanową, profil lipidowy oraz funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego. Choć berberyna jest generalnie bezpieczna, niektóre osoby powinny zachować ostrożność podczas jej stosowania. Suplement ten może być cennym uzupełnieniem diety pudełkowej, ale nie zastąpi zdrowego stylu życia.