Wybieraj, porównuj i zamawiaj online w najlepszych cateringach dietetycznych w Polsce

Dieta łatwostrawna – dla kogo? Jak jej przestrzegać?

Przy niektórych stanach chorobowych, po operacjach i w trakcie leczenia zaburzeń funkcjonowania przewodu pokarmowego, zwykle zalecana jest nam dieta łatwostrawna (tzw. dieta lekkostrawna). Na to hasło szybko pojawia nam się kilka skojarzeń, które obejmują ten model żywieniowy. Czy na samą myśl przyszły Wam do głowy kisiele, sucharki, albo kasza manna? Na pierwszy rzut oka – tego rodzaju jadłospis jest prosty do ułożenia. Jednak jeśli musimy go stosować przez dłuższy okres niż 1-2 dni, to warto zapoznać się z założeniami diety łatwostrawnej, aby bardziej urozmaicać swoje posiłki i móc cieszyć się ze spożywanego jedzenia. Możliwość zmiany obróbki kulinarnej i niektórych składników, gdy nasz żołądek lub jelita potrzebują chwili odpoczynku to prawdziwe zbawienie. Dzięki diecie łatwostrawnej możemy jadać tyle samo kilokalorii, co zwykle, nie zmagać się z głodem i jednocześnie pomagać swojemu organizmowi w niezbędnej regeneracji np. w stanie pooperacyjnym. W tym artykule omawiamy komu jest ona zalecana, na czym polega oraz jakie są jej wady i zalety.

Kto powinien stosować dietę łatwostrawną?

Ten rodzaj odżywiania został opracowany w celu odciążenia przewodu pokarmowego od wzmożonej pracy oraz zmniejszenia ilości czynników mogących podrażnić jego ściany. Ta dieta znajduje swoje zastosowanie w wielu chorobach. Jedną z najbardziej popularnych są zakażenia infekcyjne, których przebiegowi towarzyszy gorączka. W przypadku, gdy jesteśmy przeziębieni lub np. walczymy z anginą, czy zapaleniem płuc, to zastosowanie tego modelu żywieniowego będzie bardzo pomocne, ponieważ priorytetem dla naszego organizmu jest przeznaczenie sił na walkę z niechcianym drobnoustrojem i łatwe do strawienia posiłki nie będą go dodatkowo obciążały. Ponadto tę dietę zaleca się przy stanach zapalnych błony śluzowej jelit i żołądka, w wielu chorobach układu pokarmowego (np. choroba wrzodowa, przewlekłe zapalenie żołądka), po przebytych operacjach. Jest również chętnie stosowana w żywieniu osób starszych, których przewód pokarmowy nie jest tak sprawny jak u młodego człowieka.

Photo by Adam Jaime on Unsplash

Najważniejsze zasady diety łatwostrawnej

Taki sposób żywienia ma sprzyjać łatwiejszemu przebiegowi trawienia pokarmu oraz ograniczeniu ryzyka podrażnienia błon śluzowych jelit i żołądka. Te efekty są możliwe do osiągnięcia poprzez trzymanie się kilku najważniejszych zasad. Jedną z nich jest jadanie regularnych posiłków 4-6 razy dziennie. W przypadku spożywania pełnej kaloryczności w 1-2 dużych potrawach, ilość treści pokarmowej będzie zbyt duża i obciąży narządy w układzie pokarmowym. Dodatkowo warto pamiętać o tym, by jadać w spokoju i bez pośpiechu. Dzięki temu prawidłowo rozdrobnimy pożywienie w jamie ustnej i zmniejszymy ilość połykanego powietrza, które mogłoby nasilić uczucie pełności oraz wzdęcia.

Niezwykle istotne jest to, z jakich produktów komponujemy posiłki. W tej diecie stosuje się zwykle takie, które nie zawierają dużej ilości błonnika pokarmowego. Przykładowo, zamiast ciemnego, pełnoziarnistego pieczywa żytniego zaleca się jasne, z mąk oczyszczonych (niekiedy zalecany jest także chleb graham). Podejmuje się również rezygnację z grubych kasz, takich jak gryczana, czy pęczak i stosuje się w zamian te drobniejsze – np. kaszę manną, jęczmienną. Owoce i warzywa zaleca się jadać w formie w pewien sposób przetworzonej – np. starte jabłko zamiast całego ze skórką, albo podduszona papryka zamiast świeżej. Aby pomóc sobie w zmniejszaniu ilości błonnika w potrawach warto pamiętać o obieraniu warzyw i owoców ze skórki, stosowaniu technik przecierania, duszenia, podgotowywania, czy pieczenia w folii.

Stosowane produkty powinny mieć miękką konsystencję, bez twardych elementów, które mogłyby podrażnić ściany przewodu pokarmowego. Ta zasada jest łatwa do zapamiętania i umożliwia dokonywanie bardziej „intuicyjnych” decyzji odnośnie tego, co będziemy mieć na talerzu. Dla przykładu – całe migdały nie są zalecane, ale płatki migdałowe, które mają delikatną strukturę mogą być śmiało wykorzystywane w posiłkach.

Photo by Kristina Petrick on Unsplash

Należy także wykluczyć z diety produkty, które są ciężkostrawne i mogą powodować wzdęcia. Mowa między innymi o roślinach strączkowych – szczególnie jeśli jadamy je w całości, bowiem różnorodne pasty, czy zupy, w których zblendowano strączki będą nieco łatwiejsze do trawienia. Kapusta oraz grzyby również powinny być znacznie ograniczone z jadłospisu. Co więcej, dobrze jest przestrzegać zalecenia, by nie dodawać do posiłków ostrych przypraw, takich jak pieprz cayenne, czy ostra papryka. Intensywne w smaku dodatki, takie jak czosnek, cebula, musztarda, chrzan, także powinny być eliminowane na czas stosowania diety łatwostrawnej.

Przy takiej formie odżywiania niezwykle ważny jest rodzaj obróbki termicznej. Najlepszym pomysłem będzie zastosowanie gotowania w wodzie lub na parze, duszenia lub pieczenia w folii. Dzięki tym sposobom uzyskamy dania o miękkiej konsystencji bez konieczności wykorzystywania obfitego dodatku tłuszczu. Z kolei do technik, z których na czas diety łatwostrawnej warto zrezygnować, należy smażenie na tłuszczu, grillowanie, obsmażanie, zapiekanie (do chrupiącej skórki). Aby poprawić konsystencję niektórych dań możemy zastosować techniki spulchniania – np. poprzez dodatek bułki namoczonej w wodzie, albo wykorzystanie piany ubitej z białek jaj. Niektóre sosy i zupy możemy zagęszczać zawiesinami z mąki lub żółtkami.

Niekiedy dieta łatwostrawna jest mylnie rozumiana jako sposób odżywiania, w którym nie stosuje się żadnych źródeł tłuszczu. Nie jest to jednak zgodne z jej założeniami, jednak należy zwracać uwagę na to jakiego rodzaju tłuszcze używamy i w jakiej formie. Najbardziej korzystnym wyborem będą oleje roślinne, takie jak oliwa z oliwek, olej rzepakowy, olej lniany, albo olej z wiesiołka. Te rodzaje charakteryzują się właściwościami przeciwzapalnymi, dlatego będą pomocne na drodze do regeneracji organizmu. Warto je dodawać do już przygotowanych posiłków, aby nie stosować metody smażenia. Przykładowo, możemy dodać oliwę do startej marchewki, albo kilka kropel oleju lnianego do kaszy manny z duszonymi owocami. Aby uniknąć zbyt dużej ilości tłuszczu w diecie, co może być przyczyną wolniejszego trawienia i obciążenia przewodu pokarmowego, warto wybierać chudy nabiał (np. jogurty, twarogi, mleko) oraz chude gatunki mięs (np. piersi z indyka, kurczaka, chuda wołowina).

O tym czy warto wybierać odtłuszczony nabiał pisaliśmy tutaj: Produkty light – żywieniowe pułapki, czy zdrowe rozwiązania?

Photo by Ekaterina Kasimova on Unsplash

Należy pamiętać o tym, aby wyeliminować płyny o działaniu drażniącym błonę przewodu pokarmowego. Mowa o napojach alkoholowych, gazowanych, kawie oraz mocnej herbacie. Ponadto warto unikać spożywania pokarmów o bardzo wysokiej lub bardzo niskiej temperaturze.

Jak sprawić, aby dieta łatwostrawna była smaczna?

Eliminacja niektórych przypraw i dodatków o charakterystycznym smaku, a także znaczne zmniejszenie ilości bogatych w aromaty, świeżych warzyw i owoców, może sprawić, że dieta łatwostrawna będzie składała się z niezachęcających do jedzenia posiłków. Można to jednak zmienić! Jednym ze sposobów na poprawę atrakcyjności dań przy tym modelu żywieniowym jest urozmaicenie kolorystyki na swoim talerzu. Możemy uzyskać ten efekt poprzez zastosowanie różnorodnych produktów w naszych daniach. Przykładowo, do duszonej papryki (czerwień) z kurczakiem możemy dodać gotowane ziemniaki (żółty) i posiekaną natkę pietruszki (zielony). Z kolei do kaszy manny na mleku warto dodać 1 lub 2 rodzaje podgotowanych, albo przetartych owoców. Mogą być nimi np. truskawki (czerwony) i borówki (fioletowy). Kanapki, które są prostym w wykonaniu posiłkiem, również warto urozmaicać. Możemy posmarować je warzywną pastą, obłożyć obranym pomidorem i posypać natką pietruszki. Dzięki szerokiej gamie kolorów na talerzu, chętnie będziemy jadać nasze posiłki, co jest szczególnie ważne wśród osób zmagających się ze zbyt małym apetytem przy niektórych jednostkach chorobowych.

O tym jak barwa wpływa na atrakcyjność potrawy pisaliśmy tutaj: Jakie czynniki wpływają na to, jak odbieramy smak potrawy? Czyli wpływ zapachu, koloru i temperatury potraw na ich smakowitość.

Dodatkowo warto jest wykorzystywać dozwolone przyprawy, które nadadzą ciekawy smak każdej z naszych potraw. Należą do nich m.in. cynamon, wanilia, goździki, lubczyk, rozmaryn, zioła prowansalskie, majeranek, koperek oraz pietruszka. Niektóre z nich wykazują silne działanie przeciwzapalne i pomogą nam w prawidłowym trawieniu, dlatego warto o nich pamiętać w swojej kuchni.

Niska podaż błonnika pokarmowego – zalety i zagrożenia

Aspektem, który warto podkreślić jest to, że ten rodzaj diety opiera się na ograniczeniu źródeł błonnika pokarmowego (np. pełnoziarnistych produktów zbożowych, skórek owoców, twardych i surowych warzyw, orzechów). Ta zasada ma swoje podłoże w działaniu tej substancji – bowiem zwiększa ona objętość treści pokarmowej, może wykazywać działanie podrażniające (szczególnie na błonę śluzową objętą zapaleniem) ze względu na swoją strukturę i spowalnia czas trawienia pokarmu. Za sprawą takiego działania nie jest pożądanym produktem w przypadku osób, których przewód pokarmowy musi być chwilowo odciążony.

Photo by Monika Grabkowska on Unsplash

Z drugiej jednak strony długotrwałe stosowanie niskobłonnikowej diety wiąże się z niekorzystnymi konsekwencjami. Pamiętajmy, że błonnik jest pożywką dla flory bakteryjnej w jelicie grubym i te drobnoustroje żywią się nim, a na drodze procesu fermentacji powstają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Te kwasy mają działanie przeciwzapalne i odżywiają się nimi komórki nabłonka jelita grubego, a przy niedoborze błonnika będzie ich znacznie mniejsza ilość. Kolejnym plusem tego składnika jest to, że pomaga on w regulacji poziomu glukozy i cholesterolu we krwi oraz sprzyja zmniejszaniu nadmiernego apetytu.

Czy ta dieta pomaga w odchudzaniu?

Niektórym ta dieta kojarzy się z formą taktyki odchudzającej, lecz nie jest to jej założeniem. Proces redukcji masy ciała przebiega wtedy, gdy spożywamy mniej kilokalorii niż potrzebujemy, a łatwostrawny sposób odżywiania opiera się nie na zmianie energetyczności jadłospisu, ale na modyfikacji stosowanych produktów, obróbki kulinarnej i regularności posiłków. Co więcej, w niektórych stanach, w czasie których zaleca się dietę łatwostrawną, nasze zapotrzebowanie kaloryczne jest większe – np. w stanach pooperacyjnych. W czasie, gdy nasz organizm zmaga się z chorobą lub potrzebuje czasu na odbudowę tkanek, restrykcje kaloryczne mogą spowolnić procesy regeneracyjne, wydłużyć okres leczenia oraz pogorszyć ogólne samopoczucie. Pamiętajmy więc, że dieta łatwostrawna nie jest jednoznaczna z dietą odchudzającą. Jej wpływ na naszą masę ciała zależy przede wszystkim od tego ile będzie wynosiła nasza dzienna podaż kilokalorii.

Jak długo stosować dietę łatwostrawną?

Ten rodzaj żywienia jest zwykle zalecany przez lekarza z uwagi na ostry stan chorobowy, stan pooperacyjny lub przewlekłe zaburzenia funkcjonowania przewodu pokarmowego. Od naszego specjalisty powinniśmy uzyskać informację odnośnie tego, jak długo mamy stosować łatwostrawną dietę. Z uwagi na fakt, że wiąże się ona z kilkoma wadami, nie należy jej stosować zbyt długo (o ile nasze zdrowie pozwala na powrót do normalnego sposobu odżywiania). Ryzyko, z jakim wiąże się stałe stosowanie diety łatwostrawnej to zbyt mała podaż błonnika pokarmowego, która negatywnie wpłynie na naszą florę jelitową i stan odżywienia komórek nabłonka jelita grubego. Drugim aspektem jest znaczne obniżenie ilości surowych warzyw i owoców w jadłospisie – konsekwencją mogą być niedobory składników rozpadających się pod wpływem obróbki termicznej (np. kwasu foliowego, witaminy C). Ponadto niektóre z wykluczanych grup produktów są cennymi źródłami ważnych dla zdrowia mikroskładników – np. pełnoziarniste produkty zbożowe i orzechy są bardzo dobrym źródłem magnezu oraz witamin z grupy B. Z tego względu, gdy mamy już możliwości zdrowotne pozwalające na powrót do normalnej diety, to warto się na tę zmianę zdecydować, a następnie stopniowo zwiększać ilość błonnika, pełnoziarnistych zbóż oraz świeżych warzyw i owoców.

www.dietly.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *